Chàng trai 5 năm kiên trì đưa cá hồi, cá tầm lên núi

Băng rừng tìm nước, thuyết phục dân làng

Đường vào trại cá của anh Hờ A Sử qua bản Làng Sang, xã Nậm Khắt (huyện Mù Cang Chải, Yên Bái) không dành cho những người yếu tay lái. Tôi được một người dân bản chở đi, chiếc xe máy chậm chạp men theo con đường mòn nhỏ hẹp, vừa vặn một chiếc xe đi qua. Một bên là vách núi dựng đứng, một bên là đoạn thoải vực của những nương rẫy đã cháy xém sau mùa đốt nương.

Trước đây, khu vực này chỉ là một đoạn suối đầu nguồn chảy róc rách giữa những nương ngô, nương thảo quả của bà con. Nhưng giờ đây, bên bờ suối ấy là một trại cá tầm, cá hồi quy mô, với năm bể nuôi lớn nhỏ, bên trong có nước trong veo. Chủ nhân của trại cá này, anh Hờ A Sử đang đứng đợi sẵn.

Anh Hờ A Sử bên trại cá

"Hồi ấy, tôi lên chơi nhà họ hàng ở tỉnh Lai Châu, Lào Cai thấy người ta nuôi cá hồi, cá tầm. Tôi và anh trai quyết định đi thăm tận trại cá ở Sa Pa. Qua tìm hiểu, biết loại cá này giúp kiếm ra thu nhập khá, là cơ hội để thoát làm nương rẫy. Nhưng nuôi cá tầm, cá hồi phải có nguồn nước sạch, lạnh", anh Sử nhớ lại. Nhưng anh không ngờ, phải mất đến 5 năm lặn lội mới tìm được nguồn nước phù hợp.

Đồng chí Lý A Nhà, Phó Bí thư Đoàn xã Nậm Khắt, huyện Mù Cang Chải, nhận xét, anh Hờ A Sử là người dám nghĩ, dám làm. Từ khu đất đầy đá và sỏi, anh Sử đã xây dựng mô hình nuôi cá hồi, cá tầm đầu tiên của xã, mang lại thu nhập cao. “Đoàn xã Nậm Khắt đã tổ chức cho thanh niên tham quan trại cá để học hỏi kinh nghiệm, nhân rộng mô hình làm giàu”. 

Đồng chí Lý A Nhà chia sẻ

Năm 2017, sau khi đi thăm trại cá, giấc mơ nuôi cá luôn nhen nhóm trong anh. Hễ cứ rảnh rỗi, anh lại vác ba lô đi tìm kiếm, lội suối, đi rừng khắp xã Nậm Khắt để dò tìm nguồn nước đạt chuẩn. Bốn năm ròng rã trôi qua, cuối cùng anh cũng tìm thấy một đoạn suối đầu nguồn tại bản Làng Sang, có dòng nước trong, nhiệt độ phù hợp để nuôi cá và ổn định quanh năm. Nhưng khu vực này là nương rẫy của bà con, việc nuôi cá trên đầu nguồn khiến dân bản lo lắng.

"Bà con lo ngại nuôi cá trên đầu nguồn sẽ làm bẩn nước, ảnh hưởng đến sinh hoạt chung. Mất một năm trời để tôi thuyết phục, nuôi cá tầm, cá hồi phải sạch hơn cả nước uống. Nếu không đảm bảo được vệ sinh, cá sẽ chết đầu tiên. Tôi kiên trì nói chuyện với từng nhà, nhờ Trưởng bản và những người có uy tín chia sẻ giúp. Cuối cùng, bà con cũng hiểu và đồng ý", anh Sử chia sẻ.

Phát triển du lịch sinh thái

Sau khi được bà con đồng thuận, anh Sử quyết định đổi ruộng của gia đình để lấy đất nương đầu nguồn. “Ruộng khi đó là nguồn sống chính của gia đình tôi, nhưng tôi chấp nhận đổi, dù chưa biết có thành công hay không. Tôi tin vào quyết tâm của mình, và nếu làm tốt, bà con cũng sẽ học hỏi để cùng phát triển”, anh Sử nói.

Để có mô hình trại cá, anh Sử đầu tư 500 triệu đồng để xây hồ, làm đường và các trang thiết bị, cá giống. Đó là số tiền tích góp từ làm thảo quả kéo dài từ năm 2010 và vay mượn thêm để xây dựng trại.

Năm 2023, sau một năm đầu tư, anh nghỉ hẳn việc thu mua thảo quả để tập trung vào cá. Lứa cá hồi đầu tiên anh thả 3.000 con, nhưng do thiếu kinh nghiệm, mất 1.000 con. Trong số đó, nhiều con bị bệnh trắng thân, anh loay hoay mãi không tìm được nguyên nhân. Sau khi hỏi thăm nhiều người nuôi trước, anh mới biết đó là do nấm. Để cứu số cá còn lại, anh phải dùng thuốc xử lý cho toàn bộ bể. Năm sau, nhờ có kinh nghiệm, đàn cá phát triển ổn định.

Hiện nay, mỗi năm anh xuất bán khoảng 2 tấn cá, doanh thu 400 triệu đồng. Trại cá của anh Sử luôn có người túc trực cả ngày, luân phiên giữa anh trai, cháu và anh. Nước trong bể luôn đảm bảo sạch và ổn định nhiệt độ cho cá tầm, cá hồi ở mức từ 20 độ C đến 27, 28 độ C. Những tháng mùa khô, anh phải trữ nước từ trước, bằng cách xây dựng các bể chứa dự phòng và sử dụng hệ thống tuần hoàn nước để giảm thiểu lượng nước tiêu thụ.

Việc duy trì nhiệt độ nước ổn định và đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan cao là thách thức lớn, đòi hỏi hệ thống cấp nước và thoát nước được thiết kế hợp lý, cùng với việc kiểm tra thường xuyên. Đến nay, cá hồi đã cho thu hoạch ổn định, cá tầm đang trong giai đoạn phát triển, hứa hẹn mang lại nguồn thu cao hơn. Không dừng lại ở đây, anh Sử dự định mở rộng trại cá, phát triển thêm dịch vụ du lịch sinh thái, để khách tham quan có thể tự tay bắt cá, thưởng thức ngay tại chỗ.