Gánh nặng thuốc lá đối với hệ thống y tế

Trên toàn cầu, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 8 triệu ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó hơn 7 triệu ca là người hút thuốc và khoảng 1,2 triệu ca là người không hút nhưng tiếp xúc khói thuốc. Con số này cho thấy quy mô ảnh hưởng cực kỳ lớn mà thuốc lá gây ra đối với sức khỏe cộng đồng, kéo theo sự quá tải cho hệ thống y tế ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển.
Tại Việt Nam, số ca mắc các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đột quỵ… tăng nhanh qua từng năm, và phần lớn có liên quan đến thuốc lá. Việc điều trị những bệnh này không chỉ tốn kém mà còn kéo dài, đòi hỏi nhiều lần nhập viện, sử dụng máy móc hiện đại, thuốc đặc trị và đội ngũ y tế chuyên sâu. Điều này gây áp lực lên giường bệnh, khiến các bệnh viện lớn thường xuyên trong tình trạng quá tải.
Chi phí y tế trực tiếp để điều trị các bệnh do thuốc lá gây ra tại Việt Nam ước tính lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Chưa kể đến chi phí gián tiếp do mất năng suất lao động, nghỉ việc dài ngày, tử vong sớm, chi phí chăm sóc tại nhà… Gánh nặng này không chỉ do người bệnh tự chi trả mà còn ảnh hưởng đến ngân sách bảo hiểm y tế quốc gia.
Ngoài yếu tố tài chính, thuốc lá còn làm giảm hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế. Các bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên phải dành nhiều thời gian và công sức để điều trị bệnh liên quan đến thuốc lá, khiến nguồn lực bị phân tán, không còn nhiều thời gian cho công tác phòng bệnh, tư vấn sức khỏe hay điều trị các bệnh khác. Đồng thời, nhiều ca bệnh do thuốc lá gây ra thường phát hiện muộn, diễn tiến nhanh và khó cứu chữa, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống sót và uy tín ngành y.
Bên cạnh đó, thuốc lá còn ảnh hưởng đến chính nhân viên y tế. Một số nhân viên hút thuốc trong môi trường y tế gây ảnh hưởng đến hình ảnh bệnh viện và không tạo được gương mẫu cho bệnh nhân. Việc phơi nhiễm khói thuốc thụ động trong bệnh viện cũng là một nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn đối với cả y bác sĩ và người bệnh.
Giảm tác hại của thuốc lá chính là giảm gánh nặng cho hệ thống y tế. Các chính sách y tế công cộng như tăng thuế thuốc lá, mở rộng khu vực không khói thuốc, cung cấp dịch vụ hỗ trợ cai nghiện, truyền thông giáo dục cộng đồng… là những giải pháp căn cơ và hiệu quả. Cùng với đó, việc lồng ghép tư vấn cai thuốc trong các cơ sở khám chữa bệnh là cách trực tiếp giúp người bệnh thoát khỏi vòng luẩn quẩn bệnh – tái nghiện – bệnh.
Hệ thống y tế là tuyến phòng thủ cuối cùng bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Nếu không giảm tác hại thuốc lá từ sớm, chúng ta sẽ phải chi trả một cái giá rất lớn bằng tiền bạc, nhân lực và cả tính mạng.