.jpg) |
| Bác Công đang trò chuyện với các bạn trẻ về câu chuyện kết nạp Đoàn năm xưa |
Khác với hình dung của tôi, bác Nguyễn Thế Công (thôn Tân Hoà, xã Vĩnh Thái) trông trẻ hơn tuổi và hình như vị mặn mòi của nước, của gió biển nơi đây đã nhuốm nên vẻ hồng nhuận khỏe khoắn nơi người cảm tử quân đi tiếp tế đảo năm xưa... Khi nhắc đến thời tuổi trẻ sôi nổi của thế hệ mình, đôi mắt ông bừng sáng hẳn lên, những ký ức dâng tràn cảm xúc như câu chuyện mới ngày hôm qua… “Hồi đó, đối với lớp trẻ tụi tôi, trở thành đoàn viên là lý tưởng chung thanh niên. Khát khao lắm, khát khao đến mức mỗi lần xã đoàn tổ chức họp thanh niên, đến phần cuối chỉ có đoàn viên ở lại để xét duyệt việc kết nạp Đoàn thì anh em thanh niên đều nấn ná ở lại tìm cách lén nghe xem tên mình có được vào diện đó không. Ai có tên là phấn khởi lắm, sung sướng lắm. Mà không chỉ có bản thân mình phấn khởi đâu, gia đình nào có con được kết nạp Đoàn là cũng tự hào, xúc động vô cùng”.
Lúc bấy giờ, phấn đấu vào Đoàn là khát vọng lớn lao hoà trong khát vọng được chiến đấu để bảo vệ từng tấc đất quê hương, vì vậy nên từ lao động sản xuất, đến chiến đấu và phục vụ chiến đấu thì thanh niên địa phương đều xung phong hăng hái tham gia và được tham gia đã là niềm một hạnh phúc, tự hào. Bởi vậy, ngay khi có chủ trương tổ chức các đoàn thuyền ra tiếp tế đảo Cồn Cỏ, những thanh niên miền biển như bác Công đã không ngần ngại lên đường.
Từ sự kiện Vịnh Bắc bộ ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ bắt đầu mở màn leo thang đánh phá Miền Bắc bằng không quân và hải quân. Bộ Tổng tư lệnh giao cho Bộ Tư lệnh Hải quân thực hiện nhiệm vụ tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ. Nhưng địch ráo riết bao vây, phong tỏa, chặn đánh mọi sự tiếp tế của ta. Khu vực Vĩnh Linh được Bộ Tổng tư lệnh giao nhiệm vụ trực tiếp “mở đường máu” chi viện cho Đảo Cồn Cỏ. Một buổi trưa giữa tháng 8/1964, bác Công nhận được lệnh báo động tập trung dân quân tự vệ. Đến nơi đồng chí trung đổi trưởng thông báo tình hình và đọc lệnh cấp trên giao Vĩnh Thái tổ chức hai thuyền dân quân đi tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ. Bác Nguyễn Thế Công xung phong và được ghi tên đầu tiên. Thuyền của bác gồm 7 người, do bác Nguyễn Văn Thoại làm thuyền trưởng. Ngày 20/8/1964, thuyền được lệnh lên đường chở một đồng chí lãnh đạo ra thăm đảo cùng nhiều lương thực, thực phẩm tiếp tế cho đảo. Chuyến đi đầu tiên ấy và tất cả những chuyến đi sau này đều làm lễ xuất quân mà cứ như là lễ truy điệu sống, bởi ra khơi là cảm tử.Vừa đi được 5km thì địch bắn pháo sáng và pháo cối, nhưng may mắn cả thuyền vẫn an toàn cập bến đảo. Khi trở vào, thuyền chở theo một liệt sĩ hi hinh trên đảo. 4 ngày sau, đêm 27/8, thuyền lại xuất bến, lần này còn có đồng chí Nguyễn Quang Phiệt, Thường vụ xã đoàn và cụ Nguyễn Văn Trí, người có kinh nghiệm nhiều năm đi biển cùng hỗ trợ. Thời tiết không thuận nên đến 5h sáng thuyền mới đến được đảo và được đưa về bãi Hà Nam neo đậu. Trưa hôm ấy, anh em trên thuyền đang ngủ trưa thì bỗng được đánh thức dậy họp. Ổn định tổ chức xong, đồng chí Nguyễn Quang Phiệt thông báo quyết định kết nạp đoàn viên cho đồng chí Nguyễn Thế Công. “Quá bất ngờ, tôi vui sướng vở oà đến rơi nước mắt. Lễ kết nạp dã chiến đơn sơ không có cờ, không có huy hiệu hay sổ đoàn như thời nay nhưng hết sức thiêng liêng. Cụ Trí, cụ Thoải bắt tay tôi chúc mừng không ngớt. Mấy tháng sau, cụ Trí cũng được kết nạp đoàn viên danh dự khi đi tiếp tế cho đảo”, bác Nguyễn Thế Công xúc động kể lại.
Cái tên cụ Trí mà bác Công nhắc đến có lẽ đã khá quen thuộc trong lòng những người dân Vĩnh Linh đã đi qua chiến tranh gắn với câu chuyện những ông cụ ngoài 60 viết đơn tình nguyện đi tiếp tế Cồn Cỏ cùng thanh niên và được kết nạp làm đoàn viên danh dự. Đề cập đến câu chuyện này, trong thiên bút ký “Vĩnh Linh”, tác giả Nguyễn Huy (bút danh khác của nhà thơ Phùng Quán) kể rằng trong số những lá đơn gửi lên xin đi tiếp tế cho Cồn Cỏ “cảm động nhất là những lá đơn của các cụ, mỗi lá chỉ vẻn vẹn mấy dòng và đều nhờ con cháu viết hộ. Nhiều cụ điểm chỉ cẩn thận bên dưới lá đơn. Vết ngón tay to bè như cái bánh lái thuyền. Cụ Trí ở Vĩnh Thái, Cụ Quy, Cụ Cứ xã Vĩnh Giang, cụ Mò 74 tuổi, cụ Đột gần 80 ở xã Vĩnh Thạch. Nhà cụ Mò cả ba cha con cùng xin đi đảo”. Còn đây là hình ảnh cha con cụ Trí trong trong cuốn “Ký sự miền đất lửa” của Nguyễn Sinh và Vũ Kỳ Lân: “Hình như nắng, gió chất muối mặn và cái lớn lao của biển cả đã kết động trong con người ấy. Nắng lấp lánh trên bộ ngực đỏ au, đôi vai rộng lực lưỡng như cái vòm cửa, hai cánh tay cộm lên từng múi thịt và các đường gân to như sợi dây chão neo thuyền. Cụ Trí ra đảo được anh em chiến sĩ ở đảo kết nạp cụ làm “đoàn viên danh dự”. Khi thuyền cụ từ đảo về, thuyền của anh Trái – con trai cụ lên đường. Trong một chuyến đi, thuyền của Trái gặp địch, sau một hồi chiến đấu quyết liệt, chiếc thuyền trúng đạn, Trái vừa cứu đồng đội bị thương vừa dìu vừa bơi và giữa cái chết tấc gang giữa biển đêm đen ngòm hung dữ Trái cất tiếng hát, mười mấy con người gần kiệt sức vụt thấy mình khỏe thêm khi nghe Trái hát bài “Giải phóng miền Nam”. Tiếng hát đầm đìa nước mặn, lúc vút lên cao, lúc chìm trong tiếng sóng như cánh buồm nâng họ lên, đẩy họ về phía trước. Họ cố sức bơi, bơi trong tiếng sóng và tiếng hát cho đến lúc đoàn thuyền từ đất liền ra đón nổi ốc làm hiệu gọi…”.
Sau chiến tranh, cụ Trí và anh Trái đã vào Đắc Lắc lập nghiệp. Cụ Trí nay đã mất và được đưa về yên nghĩ tại nghĩa trang quê nhà dưới cái tên cúng cơm Nguyễn Văn Vơ. Đi cùng bác Nguyễn Thế Công và các bạn trẻ Vĩnh Thái đến viếng mộ cụ Trí, trong tôi trào dâng một cảm xúc khó tả. Giữa cát trắng mênh mông không dấu ấn thời gian là cuộc hội ngộ đặc biệt giữa ba thế hệ đoàn viên: là thế hệ cha ông – những đoàn viên danh dự như cụ Trí, là những đoàn viên kết nạp đoàn trên đường chiến trận đã trưởng thành và cống hiến sức trẻ, xương máu của mình cho cuộc kháng chiến chống Mỹ như bác Công, là thế hệ đoàn viên của hoà bình, của dựng xây và đổi mới như những đoàn viên hôm nay vừa được kết nạp tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Vĩnh Thái. “Được kết nạp tại nơi yên nghĩ của những anh hùng liệt sĩ quê nhà, rồi được gặp bác Công, được đến viếng cụ Trí, em cảm thấy rất xúc động và thấy bấy nhiêu sự phấn đấu của mình vẫn là quá nhỏ, còn rất nhiều việc mà tụi em phải làm”, lời tâm sự của em Lê Thị Vân, học sinh trường THCS Vĩnh Thái, như một dấu gạch nối đầy hi vọng.
Xen lẫn trong câu chuyện ôn cố tri tân, bác Nguyễn Thế Công, anh Phan Ngọc Khoa, Bí thư Huyện đoàn Vĩnh Linh và các đồng chí lãnh đạo xã Vĩnh Thái sôi nổi bàn bạc về kế hoạch xây dựng Bia tưởng niệm liệt sĩ hi sinh khi làm nhiệm vụ tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Anh Phan Ngọc Khoa cho biết Huyện đoàn, Phòng Giáo dục huyện và xã Vĩnh Thái đã triển khai cuộc vận động trong đoàn viên thanh thiếu nhi và nhân dân với mức đóng góp 5.000 đ/người để xây dựng công trình. Tuy nhiên, nguồn kinh phí dự kiến thu từ cuộc vận động chỉ mới đáp ứng được một nửa kinh phí xây dựng công trình. Hiện nay, Huyện đoàn đang tích cực tìm kiếm, vận động các nguồn lực hỗ trợ để có thể khởi công công trình vào dịp kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nếu dự định này trở thành hiện thực thì đó là một tin vui lớn không chỉ với những người cảm tử quân tiếp tế đảo Cồn Cỏ năm xưa mà còn là một công trình có ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau về những chiếc thuyền nan bền bỉ mấy năm liền tiếp tế cho hòn đảo tiền tiêu giữ vững thế trận, về những người thanh niên làng chài chất phác mà anh dũng đã một thời quyết tử cho đảo quyết sinh.
.jpg)