Học chữ ở bản vùng biên

Nằm cách thành phố Thanh Hoá hơn 300 km, Mường Lý được coi là xã nghèo nhất huyện biên giới vùng cao Mường Lát. Xã này sở hữu nhiều cái không nhất của tỉnh Thanh Hoá: không đường ôtô vào trung tâm xã, không điện lưới quốc gia, không sóng điện thoại, không chợ búa...

Hầu hết học sinh Trường THCS Mường Lý phải vượt hàng chục cây số đường rừng mới có thể đến được điểm trường. Cũng vì nhà quá xa trường nên cứ mỗi khi năm học mới bắt đầu, nhiều học sinh đồng bào dân tộc Mông lại rủ nhau vào rừng chặt cây, căng bạt dựng lều trọ học ven suối hay ven sườn dốc nơi thượng nguồn sông Mã.

Em Giàng A Sáu, học sinh lớp 8B, trường THCS Mường Lý cho biết, nhà em tận bản Suối Uốn, cách trường hơn 17 km. Đầu năm học mới em được bố mẹ dẫn đi bộ đến trường, sau đó bố mẹ ở lại vài ngày cùng em vào rừng chặt tre nứa dựng lều ven triền sông Mã để em trọ học suốt một năm.

Trong căn lều của Sáu còn có 2 bạn cùng trọ học là Mùa A Chệch và Giàng A Dũng đều đang học lớp 9. Cả ba đều là người dân tộc Mông, trú tại bản Suối Uốn. Hành trang “tầm sư học đạo” của các em chỉ vẻn vẹn mấy cuốn sách, vài ba bộ quần áo cũ kỹ, chiếc chăn chiên mỏng treo lủng lẳng bên vách lều. Các em không có chiếu nằm mà phải ngủ trên sàn lều được ghép bằng những thanh nứa sơ sài.

Bữa trưa của đám học trò nghèo ngoài cơm, chỉ có bát măng rừng, vài ba quả chuối xanh, quả sung và bát muối trắng đã chuyển màu vàng ố. Nhìn niêu cơm khô khốc, Giàng A Sáu vẫn cười hồn nhiên khoe: "May bữa nay còn kiếm được măng rừng mà ăn đấy, nhiều hôm chúng em phải ăn cơm với muối trắng không thôi”.

Sáu kể, nhà các bạn trong lớp ở bản Sài Khao, Trung Tiến, Xì Lồ... cách trường 15-20 km. Có bạn nhà cách trường tới 26 km đường rừng nên phải cắt rừng, đi bộ men theo các con đường mòn trên đỉnh đồi để đến lớp.

Vào cuối tuần, các em lại cuốc bộ về nhà gùi gạo xuống tự nấu ăn. Gia đình nào có điều kiện thì cho con thêm 10.000-20.000 đồng mỗi tháng để xuống trường mua vài con cá khô, miếng đậu phụ cải thiện. Còn hầu hết chỉ gom góp đủ gạo cho con mang đi trọ học ở trường. Nhiều bạn nhà quá nghèo, gạo không đủ ăn, nên có khi bị đói.

Sáu kể: "Tụi em không bao giờ biết đến bữa sáng, vì gia đình có đủ gạo ăn hai bữa chính là tốt lắm rồi. Ngày nghỉ học, hôm nào không về nhà lấy gạo thì các em lại rủ nhau lên rừng hái rau dại, đào củ măng, lấy trứng kiến hay lội xuống suối bắt con nòng nọc để ăn cho đỡ xót ruột".

Một túp lều trọ học của học sinh Mường Lý.