Nhớ lời Bác dặn 'học để làm người'

Tháng 9.1949, Bác Hồ viết như vậy trong trang đầu Sổ vàng của Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương. Lời căn dặn đó của Bác Hồ cũng là trách nhiệm của cả người học và người dạy, để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng.

05/02/2014 01:28 2634

Bác Hồ với các cháu thiếu nhi - Ảnh: Tư liệu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: Học tập là một chặng đường dài không có điểm kết thúc, là cái thang không có bậc cuối cùng. Bác Hồ cũng nhấn mạnh việc học tập nâng cao trình độ của bản thân có nội dung cách mạng chứ không phải học tập vì những động cơ cá nhân. Việc học tập, rèn luyện toàn diện để có đủ đức đủ tài, nâng cao hiểu biết để phục vụ nhân dân là điều phải làm hằng ngày. Hơn ai hết, Người hiểu rằng: nền văn hóa truyền thống Việt Nam còn mang nhiều thiếu hụt, hạn chế; trình độ khoa học kỹ thuật thấp kém, lề lối sản xuất chưa được cải tiến, nhiều phong tục tập quán còn lạc hậu. Việc học tập tiếp thu những tri thức mới, những kinh nghiệm mới để làm chủ khoa học kỹ thuật, để tiến kịp với trình độ văn minh của nhân loại là điều rất cần thiết và quan trọng. Người còn nhấn mạnh:

“Muốn biết thì phải thi đua học.
Học không bao giờ cùng.
Học mãi để tiến bộ mãi.
Càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm”

Học để làm gì là vấn đề trọng tâm của mọi hoạt động giáo dục. Giáo dục hiện đại hướng đến việc đào tạo những con người có tầm tư duy rộng mở trong một thế giới toàn cầu hóa, có tinh thần dân chủ, có khả năng hợp tác và có thể làm việc trong môi trường quốc tế. Mục đích học của học sinh hiện đại hướng đến không (chỉ là) để vượt qua kỳ thi, mà là để trở thành một con người có tư duy độc lập, có kỹ năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có tri thức vững chắc cho tương lai của mình.

UNESCO đã xây dựng 4 trụ cột cho việc học. Đó cũng là định hướng cho giáo dục của nhân loại trong thiên niên kỷ thứ ba: Học để biết, học để làm, học để xác lập bản thân và học để chung sống với người khác (learning to know, learning to do, learning to be and learning to live together). Từ góc nhìn đó, có thể thấy ở Việt Nam 2 trụ cột quan trọng: Học để biết và Học để xác lập bản thân vẫn chưa đậm nét trong hệ thống giáo dục. Thậm chí, học để biết đã biến dạng thành học để thi. Học sinh đi học chỉ để qua kỳ thi và cha mẹ cũng chỉ mong con đạt điểm tốt. Giáo viên cũng dạy để thi, để chạy theo thành tích cho đẹp báo cáo lên cấp trên... (!).

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở phố Hàng Than, Hà Nội Ảnh: Tư liệu

Mục tiêu học để kiếm tiền, để có công ăn việc làm phổ biến trong trường học ngày nay. Sau khi tốt nghiệp đại học, điều đầu tiên của một tân cử nhân cần phải làm khi ứng tuyển vào các cơ quan là phải đưa ra một tấm bằng “đẹp”. Muốn có bằng “đẹp” lại phải “lo” điểm “đẹp” từ khi còn ở giảng đường đại học. Tân cử nhân trở thành tân cán bộ tuy không thể được bổ nhiệm ngay vào các vị trí lãnh đạo như thời phong kiến nhưng (từ đó trở đi) sẽ quen dần với việc đánh giá, bình xét, quy hoạch, bổ nhiệm... với những yêu cầu về bằng cấp là tiêu chuẩn “cứng” đầu tiên...

Để thay đổi “tập quán” tư duy này, không những cần thay đổi tư duy của giáo viên và học sinh mà còn cần thay đổi cả tư duy và cách quản lý giáo dục, thay đổi cách kiểm tra đánh giá. Trách nhiệm đảm nhận công việc xúc tiến những thay đổi đó trước hết thuộc về những nhà hoạch định chính sách giáo dục.

Nhớ lại lời Bác Hồ dặn: “Học để làm người” có thể thấy tầm nhìn xa của Người về tính toàn diện của giáo dục, để mỗi người lớn lên được giáo dục để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng. Điều này hoàn toàn tương hợp với những tiêu chí giáo dục hiện đại của UNESCO.

TIN KHÁC

Trung ương Đoàn và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác năm 2026

Chiều 4/6, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức hội nghị đánh giá kết quả thực hiện năm 2025, ký kết kế hoạch triển khai thỏa thuận hợp tác năm 2026.

05/06/2026

Vĩnh Long: 146 cán bộ Đoàn được bồi dưỡng theo chức danh năm 2026

ĐTN: Lớp Bồi dưỡng cán bộ Đoàn theo chức danh năm 2026 diễn ra từ ngày 20/5/2026 đến ngày 27/5/2026 do Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Vĩnh Long phối hợp Phân hiệu Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh tổ chức bằng hình thức trực tuyến kết hợp trực tiếp.

29/05/2026

Nâng cao chất lượng giới thiệu Đoàn viên ưu tú trong sinh viên khối trường học

ĐTN: Chiều ngày 20/5/2026, tại Học viện Tòa án, Ban Thường vụ Đoàn các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức Tọa đàm “Nâng cao chất lượng giới thiệu đoàn viên ưu tú trong sinh viên khối trường học”.

21/05/2026

Công tác chính trị, tư tưởng đi trước, mở đường trong kỷ nguyên mới

ĐTN: Phát biểu tại Hội thảo về "Công tác chính trị, tư tưởng đi trước, mở đường trong kỷ nguyên mới", để nâng cao chất lượng công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn tới, đồng chí Nguyễn Minh Triết đề nghị Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cần tiếp tục kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên định mục tiêu giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh thiếu nhi, coi đây là nhiệm vụ cốt lõi, xuyên suốt của tổ chức Đoàn.

15/05/2026

Công bố 12 nhân sự Ban Thường trực, 8 phó chủ tịch không chuyên trách MTTQ Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 công bố danh sách 12 nhân sự Ban Thường trực và 8 phó chủ tịch không chuyên trách khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

13/05/2026

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài giữ chức Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa mới

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc (MTTQ), các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X, tiếp tục được hiệp thương cử giữ chức Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

13/05/2026