Thuốc lá – thủ phạm âm thầm gây bệnh tim mạch

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc là nguyên nhân gây ra khoảng 10% tổng số ca tử vong do bệnh tim mạch trên toàn cầu. Tại Việt Nam, các bệnh tim mạch hiện đang chiếm tỷ lệ tử vong hàng đầu trong nhóm bệnh không lây nhiễm, và thuốc lá là yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa nhưng vẫn còn bị xem nhẹ trong cộng đồng.
Khi hút thuốc, nicotine – chất gây nghiện chính trong thuốc lá – sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và huyết áp. Đồng thời, carbon monoxide (CO) trong khói thuốc làm giảm lượng oxy trong máu, khiến tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đến các cơ quan. Áp lực liên tục này lâu dài sẽ gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, hình thành các mảng bám và cục máu đông – nguyên nhân dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Đặc biệt, người hút thuốc có nguy cơ bị bệnh động mạch vành cao gấp 2 đến 4 lần so với người không hút. Nguy cơ này còn tăng cao hơn nếu người hút có kèm theo các yếu tố như tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao. Không chỉ vậy, những người tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc thụ động – như vợ/chồng, con cái, đồng nghiệp – cũng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn 25–30% so với người sống trong môi trường không khói thuốc.
Điều đáng lo ngại là ảnh hưởng của thuốc lá lên tim mạch không biểu hiện ngay lập tức, mà tích lũy theo thời gian. Có nhiều người ở độ tuổi 30–40, thể trạng khỏe mạnh nhưng đột ngột bị nhồi máu cơ tim chỉ vì hút thuốc trong nhiều năm mà không kiểm tra sức khỏe định kỳ. Một khi mạch máu đã bị tổn thương, việc phục hồi hoàn toàn là rất khó khăn, và người bệnh phải sống chung với thuốc điều trị suốt đời.
Tuy nhiên, điều tích cực là nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm đáng kể sau khi bỏ thuốc lá. Chỉ sau 1 năm cai thuốc, nguy cơ mắc bệnh tim mạch giảm khoảng 50% so với người hút. Sau 15 năm, nguy cơ này gần như tương đương với người chưa từng hút thuốc. Điều đó cho thấy việc từ bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt sẽ giúp trái tim được bảo vệ một cách hiệu quả nhất.
Để bảo vệ trái tim của mình và những người thân yêu, mỗi người cần ý thức rõ ràng rằng hút thuốc lá – dù là trực tiếp hay thụ động – đều là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe tim mạch. Những bước đi đơn giản như từ chối điếu thuốc đầu tiên, tránh xa nơi có khói thuốc, tìm kiếm sự hỗ trợ cai thuốc chuyên nghiệp… có thể tạo ra sự khác biệt lớn lao trong tương lai.
Trái tim là bộ máy hoạt động không ngừng nghỉ trong cơ thể. Đừng để những làn khói thuốc làm nó phải gồng gánh thêm những gánh nặng không đáng có.