Thuốc lá – sự lãng phí lớn về kinh tế

Trước hết, về chi tiêu cá nhân, người hút thuốc phải bỏ ra một khoản tiền không nhỏ mỗi ngày. Giả sử một người hút một gói thuốc với giá 25.000 đồng/ngày, thì trong một năm, chi phí là hơn 9 triệu đồng. Nếu tính cả những người hút nặng hơn, chi phí có thể lên đến vài chục triệu đồng mỗi năm. Số tiền này lẽ ra có thể dùng để đầu tư cho giáo dục, dinh dưỡng, chăm sóc y tế hoặc tiết kiệm cho tương lai.
Ở cấp độ gia đình, hút thuốc không chỉ tiêu tốn tiền mua thuốc, mà còn làm phát sinh chi phí y tế cao hơn do người hút và người thân dễ mắc các bệnh do khói thuốc gây ra. Các bệnh như viêm phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi… đòi hỏi chi phí điều trị lớn, trong nhiều trường hợp còn kéo dài hoặc điều trị suốt đời. Không ít gia đình rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính, bán nhà bán đất để chạy chữa bệnh cho người thân mắc bệnh do thuốc lá.
Một nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy, chi phí điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá hàng năm có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong khi đó, thiệt hại về năng suất lao động do nghỉ ốm, giảm hiệu quả công việc hoặc tử vong sớm càng làm trầm trọng thêm tổn thất kinh tế ở quy mô vĩ mô. Lao động đang ở độ tuổi sung sức bị bệnh hoặc tử vong do hút thuốc đồng nghĩa với việc đất nước mất đi một phần lực lượng sản xuất quan trọng.
Không chỉ thiệt hại trực tiếp, thuốc lá còn gây nên nhiều tổn thất gián tiếp khác như tăng gánh nặng cho hệ thống y tế, giảm chi tiêu cho những lĩnh vực phát triển khác, ô nhiễm môi trường khiến chi phí xử lý rác thải và bảo vệ môi trường tăng cao. Mỗi năm, hàng nghìn tỷ đồng từ ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế được sử dụng để chi trả cho hậu quả từ thuốc lá, làm giảm hiệu quả đầu tư cho y tế dự phòng và phát triển cộng đồng.
Một nghịch lý đang tồn tại là trong khi người dân tốn tiền mua thuốc lá, thì chính họ và xã hội lại phải trả giá đắt hơn rất nhiều lần để khắc phục hậu quả của việc hút thuốc. Những chi phí “ẩn” này thường không được nhận thấy ngay lập tức, nhưng về lâu dài lại có tác động sâu sắc đến sự phát triển kinh tế - xã hội.
Để giảm thiểu tác động kinh tế từ thuốc lá, các quốc gia cần triển khai mạnh mẽ các chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá như: tăng thuế thuốc lá, sử dụng ngân sách thu được để hỗ trợ cai nghiện, mở rộng khu vực không khói thuốc, truyền thông thay đổi hành vi và đầu tư vào y tế dự phòng. Về phía cá nhân và gia đình, việc từ bỏ thuốc lá chính là một quyết định kinh tế thông minh, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và tiết kiệm chi tiêu cho tương lai.
Mỗi điếu thuốc tưởng chừng nhỏ bé, nhưng khi cộng dồn theo năm tháng, nó trở thành một khoản chi khổng lồ và là rào cản đối với sự phát triển bền vững. Hãy cân nhắc trước khi đốt lên một điếu thuốc – không chỉ vì sức khỏe, mà còn vì tương lai kinh tế của chính bạn và xã hội.